SPONDİLOLİZİS VE SPONDİLOLİSTEZİS

Spondilolizis, omurgayı oluşturan omurlardan birinde oluşan çatlak veya stres kırıklarıdır. En sık yaralanma, jimnastik, futbol gibi sporlarda ve ağırlık kaldırma gibi belde tekrar tekrar stres gerektiren sporlara katılan çocuklarda ve ergenlerde meydana gelir.
Spondilolizis (omurga artriti), elli yaşını geçtikten sonra en sık görülen omurga ağrısı nedenlerinden biridir. Spondilolizis, oluştuğu omurganın bölgesine bağlı olarak kategorize edilir:
1. Servikal Spondilolizis (Boyun artriti)
2. Torasik Spondilolizis (Üst sırt artriti)
3. Lumbar Spondilolizis (Bel artriti)

Her an hareket etmenizle omurlarınızda oluşan yıpranma ve aşınma, omurga eklemlerinize zarar verir. İleri evrelerde, oluşabilecek spinal artrit oldukça ağrılı olabilir ve sinirlerin sıkışmaya başlamasıyla vücudunuzun diğer yapılarına zarar verebilir.
Spondilolizis herhangi bir semptoma bağlı olmayabilir. Fakat herhangi bir belirti varsa;
• Ağrının başlangıcı aşamalı olarak gerçekleşebilir veya akut durumdadır (Yoğun bir spor aktivitenin ardından gerçekleşebilir.)
• Olası bir travma öyküsü (Travmanın gerçekleştiği zaman önemlidir.)
• Yoğun ağrı, günlük yaşam veya spor performansı aktivitelerini kısıtlar
• Semptomlar stresli bir olaydan sonra şiddetlenir.
• Dinlenme ile belirtiler genelde azalır.
• Spesifik semptomlar, omurganın etkilenen bölgesine bağlıdır. (Lumbar spondilolizis, torasik veya servikal spondilolizisten farklı semptomlar gösterecektir.)
➔ Lumbar spondilolizis semptomları:
Bel ağırısı,
Ayakta durunca artan ağrı,
Öne doğru oturunca ağrı azalır,
Beli geriye doru büktüğümüzde (ekstansiyonda) ağrı artar,
Çocuklarda postural bozukluklar veya anormal yürüyüş şekli görülebilir,
Sinire bası varsa; idrar kaçırma, uyuşma, kas zayıflığı gibi nörolojik bulgular eşlik edebilir.

Spondilolizis Risk Faktörleri Nelerdir?
➢ Yaş,
➢ Travma,
➢ Uzun süreli kötü postür,
➢ Eklemlerin aşırı kullanımı,
➢ Aşırı kilo,

Bazı durumlarda, spondilolizis ile oluşan çatlak ya da stres kırıkları kemiği o kadar zayıflatır ki omurga uygun pozisyonunu koruyamaz, omurlar yer değiştirmeye ve kaymaya başlar. Bu duruma da spondilolistezis denir.
Spondilolistezis de kırılan ya da hasar gören kısım (pars interartricularis), hemen altındaki omurun öne doğru kaymasına veya yer değiştirmesine neden olur. Çocuklarda ve ergenlerde, bu kayma en sık, hızlı büyüme dönemlerinde meydana gelir.
Doktorlar genellikle spondilolistezisi kayma miktarına bağlı olarak düşük dereceli veya yüksek dereceli olarak tanımlarlar. Kırılan omur genişliğinin yüzde 50’sinden fazlası, altındaki omur üzerinde öne kaydığında yüksek dereceli bir kayma meydana gelir. Yüksek dereceli kaymalara sahip hastaların sinir hasarı dolayısıyla ciddi ağrı yaşamamaları ve semptomlarını hafifletmek için ameliyat olmaları önerilir.

Spondilolistezis daha sık olarak L5-S1 vertebralarında (omurlarında) daha sık görülür. Daha çok kadınlarda görülür. Bunun sebebi ise eklem laksitesine sebep olan “östrojen hormonu” ile ilgilidir. Ağrı genellikle bir yaralanmadan sonra başlar ve ergenlikten önce belirtiler nadirdir.
Spondilolisteziste oluşan omurlardaki kayma, omuriliğe veya sinir köklerine baskı yapabilir ve bu da her iki bacakta da bel ağrısı ve uyuşukluk ve halsizliklere neden olabilir. Ancak, tüm belirtiler hemen kendini göstermez. Bazen, hastanın omurları yıllar önce kayabilir ve hasta yıllar sonra bile herhangi bir acı veya uyuşukluk hissetmez. Bununla birlikte, yıllar sonra oluşan ek patolojilerle birlikte bel veya kalçada ağrı olarak kendini gösterebilir. Ek olarak, bacaklardaki kaslar zayıflayabilir ve bu da hastaların topallayarak dolaşmasına neden olabilir.
Spondilolistezisin derecesi, vücudun öne kayma miktarı ile ölçülür. Meyerding bunu 4 sınıfa ayırdı:
Grade 1 – % 0-25 den 1/4 uzunluğa kadar kayma
Grade 2 – % 25-50’den 1/2 uzunluğa kadar kayma
Grade 3 – % 50-75’ten 3/4 uzunluğa kadar kayma
Grade 4 – % 75’ten fazla kayma

​Spondilolisteziste Risk Faktörleri Nelerdir?
➢ Omurganızı aşırı geriye ittiğiniz ve dönme aktivitelerinin sık kullanıldığı sporlar
➢ Genetik faktörler: Eğer anne veya babanızda da bu teşhis varsa sizde de %26 ihtimalle görülebilir.
➢ Spondilolistezis kadınlarda daha sık görülür.
➢ Hipermobilite.
➢ Spina bifida occulta
➢ Kişiye özgü eklem ve kemik yapıları
➢ Hamile kadınlarda yaygındır.
KONSERVATİF TEDAVİ
Spondiloliz ve düşük dereceli spondilolistezisi olan hastaların çoğu cerrahi gerekmeden iyileşir:
Dinlenme: Belli bir süre için sırt ve bele aşırı stres uygulayan sporlardan ve diğer aktivitelerden kaçınmak, bel ağrısını ve diğer semptomları iyileştirmeye yardımcı olacaktır.
Steroidal olmayan antienflamatuar ilaçlar (Ağrı kesiciler): Antienflamatuar ilaçlar şişliği azaltmaya ve sırt ağrısını hafifletmeye yardımcı olacaktır.
Fizik Tedavi: Kişiye özgü egzersizler esnekliği artırmaya, gergin bacak kaslarını esnetmeye, sırt ve karın kaslarını güçlendirmeye yardımcı olabilir.
Brace (Ortotik destek): Bazı hastaların omurga hareketini sınırlamak, yeni oluşan pars articularis kırığının iyileşmesini sağlamak için bir süre boyunca sırt desteği takması gerekebilir.
Tedavi süresince, doktorunuz omurun pozisyonunun değişip değişmediğini belirlemek için periyodik olarak röntgen çekecektir.
CERRAHİ TEDAVİ
Aşağıdaki özelliklere sahip spondilolistezis hastalarına cerrahi önerilebilir:
• Hayat kalitesini olumsuz yönde etkileyecek ve en az 3 aylık konservatif tedaviye yanıt, vermeyen ısrarcı, tekrarlayan bel, bacak ağrısı veya nörolojik kladikasyonun varlığı,
• İlerleyen nörolojik defisitler,
• İnkontinans (idrar kaçırma).

L5 ve sakrum arasındaki spinal füzyon, spondilolistezisi olan hastaları tedavi etmek için en sık kullanılan cerrahi prosedürdür.
Spinal füzyonun amaçları:
• Kaymanın daha fazla ilerlemesini önlemek.
• Omurgayı sabitlemek.
• İleri düzeydeki sırt ağrısını hafifletmek.
​Spinal füzyon, cerrahi bir prosedürdür. Esasen bir “kaynak” işlemidir. Temel amaç: Etkilenen omurları bir araya getirerek tek bir sert kemik üzerinde iyileşmelerini sağlamaktır. Füzyon, hasarlı omurlar arasındaki hareketi ortadan kaldırır. Ameliyattan sonra, ağrılı omurga segmenti hareket etmezse, o bölgenin acımaması gerekir.
​İşlem sırasında, doktor önce bel omurgasındaki omurları yeniden hizalar. Kemik grefti adı verilen küçük kemik parçaları daha sonra kaynaştırılacak vertebralar (omurlar) arasındaki boşluklara yerleştirilir. Zamanla, kemikler birlikte büyür ve kaynar.
​Kemik greftini yerleştirmeden önce doktorunuz, omurgayı daha da stabilize etmek ve başarılı bir füzyon gerçekleştirmek için metal vidalar ve çubuklar kullanabilir. Bazı durumlarda, yüksek dereceli kayması olan hastalarda da spinal sinir köklerde sıkışma olabilir. Bu durumda doktorunuz ilk olarak spinal kanalı açmak ve spinal füzyonu yapmadan önce sinirler üzerindeki basıncı azaltmak için bir prosedür uygulayabilir.
FİZİK TEDAVİ
➢ Derin doku masajı à Bu teknik ile oluşan spazmların ve kas gerginliğinin azaltılması hedeflenir.
➢ Sıcak ve soğuk uygulamalar à Ağrıyı azaltmada önemlidir.
➢ Elektroterapi ajanları à TENS, Ultrason ağrıyı azaltmada etkilidir.
➢ Hastaya özgü bir egzersiz programı oluşturulmalıdır.
​Egzersiz tedavisi şu şekilde uygulanabilir:
✓ Kasların gevşemesine yönelik esneklik egzersizleri verilir. (özellikle üst bacak ve kalça kaslarına yönelik)
✓ Daha iyi bir postür sağlayabilmek için karın kaslarını kuvvetlendirmek gerekir. Bu yüzden karın kaslarını kuvvetlendirmeye yönelik egzersizler yapılır.
✓ Omurga hareketini destekleyici fonksiyonel egzersizler yapılabilir: Sırt dayanağı olan bir sandalyede oturmak ve sonra yavaş yavaş bel bölgesinden öne doğru eğilmek
✓ Artmış bel lordozunu (artan bel çukuru) düzeltebilmek için aktif postür egzersizleri
✓ Göğüs ve sırt stabilizasyon egzersizleri
✓ Yürüyüş eğitimleri
✓ Denge ve koordinasyon egzersizleri
✓ Uygun oturma ve yatma şekilleri hastaya gösterilir ve anlatılır.
✓ Bel duruşunu destekleyici ortezler önerilebilir.
Cerrahi süreç öncesinde görülen fizik tedavi süreçlerinin yanı sıra cerrahi sonrası hekim ve alanında uzman fizyoterapist eşliğinde planlanan bir rehabilitasyon programı ile günlük yaşam dönüşün daha kaliteli ve kolay olacağı unutulmamalıdır.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat