ORGAN TRANSPLANTASYONU (ORGAN NAKLİ)

Organ nakli; doğumsal, bir hastalık sonrası veya travma sebebiyle zarar görmüş, artık işlevini yerine getiremeyen veya getirmekte zorlanan organın çıkarılıp, canlı ya da ölü bir kişiden alınan hala fizyolojik görevini yerine getirebilen, sağlıklı bir organın onun yerine cerrahi bir operasyon ile aktarılması işlemine denmektedir.

Kalp hastalıkları, diyabet, hepatit, kistik fibrozis, siroz, travma, yaralanma, metabolik problemler, doğum gibi birçok olay organ yetmezliğine sebep olabilir.

Nakli Sık Gerçekleşen Organlar

Karaciğer, bağırsak, böbrek, pankreas, böbrek-pankreas, kalp, akciğer, kalp-akciğer gibi iç organların yanı sıra; kornea, orta kulak, deri, kemik, kemik iliği, kalp kapakları, konnektif doku, deri-kemik-kas-kan damarları-sinirler-bağ dokusunu içerebilen birkaç yapının nakli (vaskülarize kompozit allogreftler) yapılabilmektedir.

Bu organlar ne zaman yetmezliğe uğrar ve nakil işlemi gerçekleşir?

  1. Karaciğer: Siroz, Hepatit B-C, metabolik hastalıklar, tümörler, kistik fibrosiz ve diğerleri.
  2. Bağırsak: Kısa gut sendromu, bağırsak hareketlerinde düzensizlik, transplantasyon veya greft hataları.
  3. Böbrek: Glomerüler hastalık (Orak hücre, Lupus, Goodpasture’s, Wegeners Granulomatosis), diabet, hipertansyion, renovasküler veya diğer vasküler rahatsızlıklar, doğuştan olabilir (Konjenital), tübüler ve interstisyel hastalık, neoplam, transplantasyon veya greft hataları,Transplantasyon ilaçları.
  4. Pankreas: Diyabet, pankreas kanseri, safra kesesi kanseri, tranplantasyon veya greft hataları.
  5. Kalp: Kardiomyopati, koroner arter rahatsızlıkları, konjenital (doğuştan) kalp rahatsızlıkları, kalp kapak hastalıkları, tranplantasyon veya greft hataları, kanser.
  6. Akciğer: Konjenital rahatsızlıklar (Eisenmenger’s Sendromu), amfizem, bronşektazi, kistik fibrozis, pulmoner fibrozis, pulmoner hipertansiyon, transplantasyon veya greft hataları (Bronchiolitis Obliterans BO), mesleki, travma, diğer: Sarkoidoz, Lenfanjiyoleyomiyomatozis (LAM), Romatoid Artrit.

 

Organ nakli gerçekleşecek kişilerde, nakil öncesi bazı sistemik rahatsızlıklar ortaya çıkabilir:

Kas zayıflıkları,

Uzun süre yatağa bağımlı kalma durumu,

Yorgunluk, anksiyete ve depresyon,

Öz bakım becerilerinin giderek azalması,

Solunum kapasitesinde azalma.

Hastaneye yatış aşamasında cerrahi öncesi fizik tedavinin amaçları şöyle sıralanabilir:

Akciğer kapasitesini optimal düzeyde tutmak.

Kas kuvveti ve enduransı optimum düzeyde korumak.

Solunum fonksiyonlarını ve kapasitesini geliştirmek.

Hastanın fonksiyonel bağımsızlığını en yüksek seviyede tutmak.

Ameliyat sonrası egzersiz eğitimi hakkında bilgilendirmek.

Hastaya yapılan bilgilendirme ve verilen eğitim sayesinde kaygılarını azaltmak.

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon

Hasta organ yetmezliği durumunda, nakil işlemine girecek olsa bile kas kuvveti programları mutlaka çalışılmalıdır.

Yatak mobiliteleri ve hastanın transferi (taşınması), hastanın bağımsızlığının arttırılması için gerekli fonksiyonel egzersizler yapılmalıdır.

Postural denge ve duruşun iyi olabilmesi vücut stabilizasyonu sağlanmalıdır. Özellikle gövde kaslarını kuvvetlendiren kaslara yönelik egzersizler yapılmalıdır.

Hastanın kuvvet, endurans ve fonksiyonel bağımsızlığının bir arada sağlanabilmesi için yürüme egzersizleri çalışılmalıdır. Gerekirse önce yardımcı alet kullanılmalıdır.

Solunum kontrolünü sağlayabilmek için solunum rehabilitasyon programlarından faydalanmalıdır.

Hastanede cerrahi sonrası (post-operatif) dönemde fizik tedavi amaçları şöyle sıralanabilir:

Kas kuvveti ve endurans arttırılmalıdır.

Egzersiz kapasitesi yürüyüş gibi aerobik egzersizlerle geliştirilmelidir.

Yaşam kalitesi maksimum seviyeye ulaştırılmalıdır.

Hasta eğitimi:

-Nakil sonrası oluşabilecek semptomlar anlatılmalıdır.

-Osteoporoza karşı önlem alınmalıdır.

Fizik Tedavi Programı Nasıl Olmalıdır?

Hastanın cerrahi sonrası oluşabilecek solunum problemlerine karşı solunum çalıştırılmalıdır.

Yatak içi yaraların oluşmasını engellemek, solunum fonksiyonlarını korumak ve yatak içi konforunu sağlamak için hasta pozisyonlanması oldukça önemlidir.

Eski bağımsızlık seviyesine en kısa sürede ulaşabilmesi için yürüme ve transfer egzersizlerine en kısa sürede başlanmalıdır

Büyük kas gruplarını çalıştıran egzersizler oluşabilecek kas kütle kaybını önlemek amacıyla uygulamada unutulmamalıdır.

Eklem hareket açıklığına yönelik egzersizler, kan dolaşımını arttırarak gün boyu oluşan hareketsizliğin negatif etkilerini ortadan kaldırmış olur.

  1. Gün: Solunum egzersizleri,

Yatak kenarında oturup kalkma,

Kol ve bacaklara eklem hareket açıklığı egzersizleri,

Olduğun yerde adım alma.

  1. Gün: Solunum egzersizleri,

Yatak kenarında oturup kalkma,

Kalça ve bacak grubu kaslara ağırlıksız kuvvetlendirme çalışma,

Kısa mesafeli yürüyüşler.

  1. Gün: Solunum egzersizleri,

Koridorda 30 metre yürüme,

Kol ve bacaklara fonksiyonel germeler

Kalça ve bacak çevresi kas grupları için kuvvetlendirmeler,

  1. Gün: 3. Gün egzersizlerine devam. Ek olarak alt ekstremite için 5 dakika bisiklet ergometresi
  2. Gün: Aynı egzersizlere devam edilir ve bisiklet ergometresinin süresi 7 dakikaya uzatılabilir. Fonksiyonel kapasite arttırılır.

TABURCULUK SONRASI REHABİLİTASYON SÜRECİ

  • Genel kas kütlesi ve kuvvetini artıran egzersizler (Hafif tempolu doğa yürüyüşleri)
  • Kısıtlanan solunum ile postürde değişikliklere yönelik postür egzersizleri yapılmalı.
  • Hareketsizliğe bağlı oluşabilecek eklem sertliklerine yönelik esnekliğe yönelik egzersizler yapılmalıdır.
  • Kalp ve akciğer nakli olan hastalar, özellikle kolları yukarı kaldırma gibi solunumu kısıtlayıcı ya da ameliyat yerine zarar verecek hareketlere özellikle dikkat etmelidir.
  • Denge egzersizleri özellikle iyi bir postürün elde edilebilmesi için oldukça önemlidir.
  • Hastayı günlük hayata adapte edecek kendi uğraş ve mesleğine yönelik fonksiyonel egzersizler rehabilitasyon programına mutlaka dahil edilmelidir.

Organ nakil ameliyatları bütün vücudu sistemik olarak etkileyen bir süreçtir. Cerrahi süreç öncesinde ve sonrasında uzaman fizyoterapistler eşliğinde görülecek rehabilitasyon programı ile kişilerin hayat kaliteleri en kısa sürede istenilen düzeye getirilebilir.

“Uzman ekibimiz sizlere yardımcı olabilmek için hazır bekliyor. Sağ alt köşedeki çevrim içi sohbet butonuna tıklayarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat