Bası Yarası

Bası yarası: İlerlemiş yaş, kognitif (bilişsel) bozukluk, fiziksel engeller, birden fazla bozukluklarla birlikte sık görülen, fiziksel bağımlılığa yol açan, bakıcı yükünü ve sağlık harcamalarını artıran ilerleyici yaralardır. Rehabilitasyon ve tedavi sürecini olumsuz yönde etkileyen bu durumun tedavi maliyetlerini artırıcı etkisi de göz ardı edilemeyecek kadar yüksektir.
Bası yarası gelişimine neden olan dış faktörler: Basınç, makaslama kuvveti, sürtünme, hareketsizlik, nem.
Bası yarası gelişimine neden olan vücudun kendi yapısından kaynaklı faktörler: İleri yaş, beslenme problemleri, kansızlık, sıcaklık, uzun süredir devam eden hastalıklar.
Bası Yarası Komplikasyonları (Yan Etkileri): Bası yarası, sonuçları göz önüne alındığında gerek hasta ve hasta yakını, gerekse sağlık personeli açısından ciddi problemlere neden olur.

Bası yarası komplikasyonları 5 ana başlık altında toplanır;
1- Ölüm ve hastalık oranını artırır.
2- Hastanede kalış süresi uzar.
3- Sosyal izolasyon (depresyon hali), fiziksel ve duygusal problemler hasta ve yakınlarının yaşam kalitesini azaltır.
4- Hastane kaynaklı enfeksiyon oranını artırır.
5- Sağlık bakım maliyeti artar.

Bası yarası oluşum evreleri:
Evre 1: Cilt sağlamdır. Daha çok bir kemik çıkıntı üzerinde yer sınırlı cilt bölgesinde, basmakla solmayan kızarıklık vardır. Siyah ırkta bu renk değişimini değerlendirmek zordur. Renk çevre dokulara göre farklı olabilir. Tedavi ve bakım için; sadece yara üzerinde oluşan basıncı ortadan kaldırmak yeterli olabilir.
Evre 2: Alt deride kısmi kayıp vardır. Yara yatağının pembe kırmızı olduğu, ölü dokunun olmadığı yüzeyel bir yara vardır. Patlamış veya patlamamış sıvı dolu kabarcık ile de karşımıza çıkabilir. Tedavi ve bakım için; yaranın temizlenmesi gerekmez. Yara alanının iltihaplanmış olmaması ve uygun nem ortamının sağlanması önemlidir.
Evre 3: Tam kat cilt kaybı vardır. Deri altı yağ dokusu görülebilir fakat kemik, bağ veya kas açıkta değildir. Ölü doku olabilir fakat doku kaybının derinliğini kapatmaz. Yara altında ölü boşluk olabilir.
Evre 4: Kemik, bağ veya kasın ortaya çıktığı tam kat doku kaybı vardır. Yara yatağının bazı kısımlarında ölü doku ve kabuk olabilir. Sıklıkla yaranın altında ölü boşluk vardır.
Evre 3 ve 4’ün tedavi bakımı için; sıklıkla yaranın temizlenmesi gerekir. Yaranın özelliklerine uygun ürünün seçilmesi, enfeksiyon varlığında antibiyotik tedavisi ve cerrahi tedavi gerekebilir. Yara bakımında temel hedef; temizlik, yaranın temizlemesi, yarayı kapatma ve korumadır.
Bası Yaralarının Önlenmesi: Hasta ve hasta yakınları basınç bölgeleri, pozisyon verme, cilt bakımı, cilt kontrolü, yara bakımı, beslenme düzenlenmesi, bası yarasına neden olan faktörler, bası yaralarının erken belirtileri, belirtiler meydana geldiğinde ne yapılması gerektiği ve önlemede kullanılan araç-gereç konusunda eğitilmelidir. Günde en az bir kere düzenli olarak cilt kontrolü yapılmalıdır. Yatağa bağımlı hastalarda gündüz 1-1,5 saat, gece 4 saat ara ile yatak içi pozisyon verilmelidir. Tekerlekli sandalyeye bağımlı hastalarda ise saat başı pozisyon değiştirilmeli ya da ellerini kullanabiliyorsa elleri ile destek olarak sandalye üzerinde kalçalarını 60 saniye / 30 dakika süre ile yükseltme çalışması yapmalıdır. Bası yarasını önleme için kullanılan yardımcı ekipmanlar hastayı destekleyen malzemeler, sünger ya da silikon jel yastıkları, şilteler, yumurta kapları gibi koruyucu araçlardır. Ayrıca hastaya uygun havalı yatak ve havalı şilteler, pamuklu kumaşlar kullanılmalıdır.

Bası Yarası Tedavisinde Egzersiz Uygulamaları
Bütün fizyoterapi programlarında olması gerektiği gibi bası yarasının tedavisinde de egzersiz programı hastaya, hastalığa ve eşlik eden durumlara, yara yerine, yara evresine ve düşünülen tedavi planına göre bireysel oluşturulmalıdır. Yatağa bağımlı hareketsiz hastalarda eklem hareket açıklığını koruma ve kas kasılmalarını engellemeye yönelik egzersizler, dönme, pozisyonlama, uygun oturma, doğru kaydırma, transfer tekniklerinin öğretilmesi, tekerlekli sandalye hastası için ağırlık aktarma, postür, kuvvet, dayanıklılık ve denge geliştirici egzersizlere ek olarak bacaklarda ve kollarda kan dolaşımını artırmaya yönelik pompalama egzersizleri, dolaşım bozukluğunun engellenmesinde yararlıdır.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat