Meni̇sküs Yaralanmaları

Menisküs Nedir?

Menisküs; diz ekleminde bulunan ‘C’ şeklinde konumlanan ve açık kısımları birbirine bakan kıkırdak dokulu bir yapıdır. Bu yapı diz eklemini oluşturan uyluk ve kaval kemikleri arasında, bir adet iç kısımda iç (medial) menisküs, bir adet dış kısımda dış (lateral menisküs olmak üzere her iki dizde de bulunur.
Diz eklemi vücut ağırlığının taşınmasında önemli bir rol üstlenir. Dize gelen yüklerin, bacağın üst kısmından alt kısmına dengeli bir şekilde taşınması ve aktarılması ise bu lastiksi yapıdaki menisküsler sayesinde olur. Menisküsler bir conta görevi görerek, kemiklerin birbirine sürtünerek hasar görmesini engeller.

Menisküs problemleri; sıklıkla sporla uğraşan bireylerde görülebileceği gibi spor dışı sıradan aktiviteler sırasında da görülebilir. Ayak yerde sabitken gövdenin diz üzerinde ani dönüşü, dize alınan darbe, tekrarlanan diz bükme hareketleri genç yaşta menisküs kopma ve yırtıklarına yol açabilir. 40 yaş üstü kişilerde ise; zaman içinde menisküslerin yapısının kalitesinde azalma, fazla kilo, kireçlenme gibi nedenler basit bir çömelme hareketinde bile menisküs hasarına sebep olabilir.

Oluşan bu yırtıklar ani travmalardan çok tekrarlayıcı travmalar yüzünden oluşurlar. Menisküslerin kan damar yapısı içermedikleri için beslenmeleri zayıftır ve bu yüzden menisküs yırtıkları kolay kolay iyileşmezler.

Oluşan yırtıklar tibia plato yüzeyine paralelse “horizontal yırtık”, dikse “vertikal yırtık” olarak adlandırılır. Vertikal yırtıklar menisküsün orta kısmına doğru uzanıyorlarsa “radikal yırtıklar”, ön arka planda uzunlamasına büyüyorlarsa en sık görülen “longitudinal yırtıklar” oluşur. Longutidunal yırtıklar menisküsün arka kısmından başlayıp öne doğru ilerliyorsa “kova sapı yırtığı” oluşur. Halk arasında daha yaygın bilinen bu yırtık tipi, menisküs semptomlarının en tipik bulgusu kilitlenmelere neden olur.

Menisküs zedelenmelerinde ilk bulgu; dizde ağrının oluşmasıdır. İlk başlarda çok şiddetli olmayan ağrı, merdiven inme ve özellikle çıkma sırasında, eğilip kalkma hareketinde, namaz kılma sırasında şiddetini artırır. Eklem içinde sıvı birikmesiyle ağrıya şişlik de eşlik edebilir. Hasarın şiddetine göre; yürürken dizde boşalma hissi, kilitlenme, takılma sesi ve eskiye kıyasla hareket kısıtlanması gözlemlenebilir. Ayrıca bu yaralanmaya çapraz bağların da hasar görmesi eklenmiş olabilir. Bu durumda doktorun fiziksel muayenesi ve MR tetkikiyle yırtığın boyutu saptanır.

Menisküs Ameliyatı (Cerrahisi)

Parsiyel menisektomi: sağlıklı kısımların bırakılıp yırtılmış parçanın çıkartılmasıdır.

Total menisektomi: tamiri mümkün olmayan ve parsiyel menisektomi yapılamayan yırtıklar da menisküsün tamamı çıkartılır.

Menisküs tamiri: iyileşmeye olanak tanıyan ve iyileştikten sonra fonksiyonelliğe dönebilecek yırtıklarda uygulanır. Menisküs tamir işlemi yapılacak hastalara karar verilirken genç ve menisküsün periferinde (dışa yakın kısımlarda) yırtık olması göz önüne alınır.

Menisküs cerrahileri açık veya kapalı (artroskopik) olarak yapılabilir.

Menisküs fonksiyonlarının öneminin anlaşılması ile beraber menisektomi (menisküsün çıkarılması) sonrası dizde oluşabilecek yapısal değişiklikler nedeniyle günümüzde artık tamamen çıkartmak yerine yırtılan kısım çıkarılmakta ya da tamir edilmektedir. Hatta bazı durumlarda  menisküsler kendiliğinden iyileşebilmekte veya semptom vermemektedir. Bu durumda cerrahi yerine konservatif tedavi yaklaşımları denenebilir.

Menisküs Konservatif Tedavi

Akut dönemde bacak hareketleri kısıtlanıp, dinlenme, buz kompresi, elastik bandaj ile sargı ve dizi vücut seviyesinden yüksekte tutarak (dizin altını yastıkla yükselt) ağrı ve şişliğin azalması beklenir. Bu süreçte birey dize binecek yükü koltuk değnekleri kullanarak azaltır. Dizin aşırı hareketini ve yaralanmanın ilerlemesini önlemek ve ağrıyı azaltmak için ortez kullanılır.  İyileşene kadar spor ve aktivitelerde dize binen yükü azaltacak şekilde düzenlemeler yapılır.

Diz için yapılan tüm egzersiz programları ağrı sınırları içinde ve hastanın durumuna uygun olarak yapılmalıdır.

Doktor tarafından reçete edilen anti-enflamatuar ve analjezikler kullanılmaya başlanır.

Menisküs Ameliyatı  Sonrası Fizik Tedavi

Uygulanacak olan rehabilitasyon programı yapılan cerrahi şeklinin menisektomi mi yoksa tamir mi olduğuna göre değişmektedir. Total menisektomide menisküs dokusunun tamamı çıkartıldığı için korunmak istenen bir doku yokken tamir sonrası korunması gereken bir doku vardır.

Menisektomi cerrahisi sonrasında ağrı ve ödem kontrolü sağlandıktan sonra hareket açıklığı kazanılarak, hastanın tolere edebildiği ölçüde hareketlendirmeye başlanır. Oluşabilecek atrofiyi önlemek ve kas kontrolü amacıyla kuvvetlendirme, denge ve propriosepsiyon egzersizleri programa eklenir. Hasta sporcu ise fonksiyonel ve spora özgü hareketlere ilerleyen dönemlerde geçilir.

Yapılan cerrahi işlem menisküs tamiri ise öncelikli olarak ağrı ve ödem kontrolü ile beraber 4-6 haftalık bir koruma dönemi sonrasında  fizyoterapistin kişiye özel olarak oluşturacağı rehabilitasyon programı uygulanır. Programa hareket açıklığı, propriosepsiyon, denge ve kuvvet egzersizleri uygun bir şekilde dahil edilir. Hasta sporcu ise spora özgü egzersizlere terapist eşliğinde başlanır. Düzenli bir programla spora dönüş 4-5 ay içinde sağlanabilir

Uzman ekibimiz sizlere yardımcı olabilmek için hazır bekliyor. Sağ alt köşedeki konuşma butonuna tıklayarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat