Yaşlılık Ve Egzersiz (Geriatrik Rehabilitasyon)

Yaşlanma bir hastalık değildir. Yaşlılık birçok hastalığın görünme olasılığının arttığı doğal bir süreçtir. Yaşlılık ile beraber kas iskelet sisteminde, merkezi sinir sisteminde, dolaşım, solunum, sindirim, boşaltım ve hormonal sistemlerde değişiklikler gözlenir.

Yaşlılarda beyin ağırlığı giderek azalır. Beyin hücresi kaybı kısa süreli hafızayı koruyamama yeni bir bilgiyi öğrenememe gibi problemleri açığa çıkarır. Dolaşım ve solunum sistemindeki yetersizlikler egzersizi tolere etmekte zorluklara yol açar. Yaşlıların %25’inde dokunma duyusu azalmıştır ve görme problemleri ortaya çıkar.

Yaşlanma ile beraber sırt ve kol kaslarında %30, bel ve bacak kaslarında %40 güç kaybı oluşur. Yaşlanma ile birlikte hızlı kasılan kas liflerinde belirgin ölçüde azalma söz konusudur. Bu nedenle yaşlıların hareketlerinde yavaşlama meydana gelir ve çabuk yorulurlar.

Kemiklerde mineral kaybı olur. Buna bağlı kırıklar oluşabilir. Omurgadaki çökme nedeni ile boy kısalır ve kamburluk meydana gelir. Bu durum yaşlılarda sırt ağrısının görünme nedenlerinin başında gelir.

Yürüme hızı sağlıklı yaş alan kişilerde 70 yaşına kadar sabittir, 70 yaşından sonra kademeli olarak yürüme hızı düşer, denge problemleri ortaya çıkar.

Düşme kişinin cesaretini kıran, bağımsız yaşamasına engel olan çok önemli ve üzerine durulması gereken bir konudur. Son 12 ay içinde ikiden fazla düşme vakası gözlenmesi tekrarlı düşme olarak adlandırılır. Düşme kadınlarda erkeklere nazaran daha fazla görülür. Her üç yaşlıdan biri yılda bir kez düşer ancak düşme sonucu kırık oluşma olasılığı %5’tir. Bina içindeki düşmelerin çoğu kapı eşiği, basamak ve pervazlar nedeni ile olur. Yaşlılar özellikle merdiven inerken dikkatli olmalıdır.

Düşme vakası sonrası kişilerin büyük çoğunluğunda düşme korkusu gelişir. Korku hareketsizliğe neden olur hareketsizlik ise vücut sistemlerinde problemlere yol açar. Düşmeyi önlemek için doğru egzersizle kas gücü arttırılmalı denge geliştirilmeli ve çevresel düzenlemeler yapılmalıdır.

YAŞLI BİREYLERDE EGZERSİZ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Kas kuvveti ve esnekliğini arttırır
Düşmeleri önler, kalça kırığı riskini azaltır
Kemik mineral kaybını azaltır
Kilo kontrolü sağlar
Kolestrolü düzenler
Dolaşım ve solunum sitemine fayda sağlar
Beyin fonksiyonlarını arttırır ve stresi azaltır
Yaşam süresini uzatır
Kişinin kendisi ve çevresiyle olan ilişkilerinde memnuniyeti ve çevresinde bağımsızlığı sağlamak

EGZERSİZ NASIL YAPILMALIDIR?

Yaşlılarda fiziksel aktivite programını yaparken;
Kuvvetlendirme egzersizleri
Esneklik
Aerobik aktivitelerKalistenik egzersizler (Kalistenik egzersziler;tempoda, uzunlukta ve enduransta değişiklikler yapılarak modifiye edilebilmeleri nedeniyle kullanılan faydalı bir egzersiz şeklidir. Grup içerisinde, müzik eşliğinde, ritmik ve sayı sayılarak yapılması gibi özelliklerinden dolayı psikososyal açıdan da faydalıdır.)

Denge ve koordinasyon egzersizleri program içeriğine dahil edilmelidir.
*Egzersizlerin frekansı haftada 3-4 kez, süresi 20-30 dakika olmalıdır.

Kuvvetlendirme egzersizleri kas kütlesini koruduğu gibi kasın fonksiyonel kapasitesini de korumaktadır. Egzersizler büyük kas gruplarına 10-12 tekrarlı uygulanmalıdır. İzole olarak bir kas çalıştırılacaksa egzersiz sonunda yapılmalıdır. Şiddet kişinin kaldırabileceği yükün yarısı kadar olmalıdır. Egzersiz şiddetini ayarlamak için fizyoterapistten yardım almanız önerilir.

YAŞLILARDA PSİKOSOSYAL YAKLAŞIM

Yaşlı kişiler semptomları karşısında nasıl hareket edeceklerini, yaralanma olasılıklarını, bir aktivite yaparken ne derece başarısız olabileceklerini subjektif olarak tahmin ederler. Kendi yeteneklerini gençlerle kıyaslama gibi yanlış düşünceleri vardır. Başarısız olduklarında yeteneksiz olduklarının düşünürler ve uğraşmak yerine pes etmeyi seçerler. Bu aşamada yaşlının potansiyel yeteneğini önceden belirleyip, uygun tedavi planı çizmek önemlidir.

Yaşlılar başarısız olmaktan veya aileleri ve terapistleri karşısında “kötü gözükmekten” korktukları, çekindikleri için anksiyete (endişe) seviyeleri yüksektir. Böyle bir durumda sadece tedavi programının uygulanması, kişileri iyileştirmekten çok anksiyete seviyelerini arttırır.

Yaşlı kişiler bir rehabilitasyon merkezi yerine evde tedavi görmeyi tercih ederler. Bu evlerine bağlılıklarından ileri gelmektedir. Yakınlarının yardımları önemlidir. Ev bakımı rehabilitasyonda önemli yer tutar.

Yeteneklerin tam değerlendirilmesi, yaşlı kişilerin çevrelerinde karşılaşabilecekleri engelleri azaltmayı sağlayacak pozitif bir sonuç olabilir.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.