MS (Multipl Skleroz) ve Rehabilitasyon

Multiple Skleroz (MS) Nedir?

Multipl Skleroz, beyin ve omuriliği tutan bir hastalıktır. Multiple skleroz, sinir hücresinin uyarıyı hızlı iletmesini sağlayan miyelin kılıf ve sinir hücreleri arasında uyarıyı taşıyan aksonun hasarı ile karakterizedir.

Multiple Skleroz (MS) Nedenleri Nelerdir?

MS’in nedeni kesin olarak tespit edilebilmiş değildir.Yapılan ve halen yapılmakta olan değişik araştırmalarda hastalığa neden olabilecek çeşitli nedenler sorgulanmışsa da hiçbiri kesin kanıtlara ulaşamamıştır. Bu yüzden MS de klasik rehabilitasyon modelleri uygalaması zordur.Hastalığın kendine özgü doğası ile MS rehabilitasyonu diğer nörolojik hastalıklardan biraz farklı özellikler taşımaktadır.

Dünyada yaklaşık 2.5 milyon insanı etkileyen bu hastalık en çok 20-40 yaşları arasında görülür. Kadınlarda erkeklere oranla 2.5 kat daha fazla görülmektedir.
Hastalığın henüz nedeni tam bilinmemektedir. Bazı enfeksiyonlar ve genetik yatkınlık gibi faktörler hastalığın oluşmasında etkilidir.
Multiple skleroz’da bozukluklar ilerleyicidir ve fonksiyonel kayıplara neden olur. Bulguları, atak süresi ve şiddeti faklılık gösterir.

Multiple Skleroz (MS) Belirtileri

Beyin  ve omuriliği etkilediği için  çeşitli nörolojik belirtilere yol açabilir. Yorgunluk, ağrı ,denge problemleri , unutkanlık gibi belirtileri ilk görüldüklerinde direk olarak MS ile ilişkilendirmek güçtür. MS’e bağlı yakınmalar “MS atağı” sırasında ortaya çıkıp daha sonra iyileşebileceği gibi, bir kısmı uzun dönem kalıcı olabilmektedir. MS belirtilerinin “MS atağı” olması için en az 24 saat devam etmesi gerekmektedir.

1. Kas gücü Kaybı

Hastalarda kasları uyaran sinir yapılar hasar gördüğü için kas gücünde ve boyutunda kayıplar gözlenir.

2. Spastisite (Kasın İstemsiz Kasılması)

Spastisite beyinden omur iliğe inen sinirlerin hasarı sonucunda açığa çıkan ve kasların sürekli kasılı kalmasına sebep olan bir durumdur. Multiple skleroz hastalarının %70’inde spastisite gözlenir ve hastanın fonksiyonunu ciddi anlamda etkiler.

3. Ataksi

Hastaların bütün uzuvlarında, gövdesinde, konuşmasında ve gözlerinde koordinasyon bozukluğu oluşabilir. Multiple skleroz hastalarının yaklaşık %80’inde hastalığın en temel bulgusu olarak karşımıza çıkar. Ataksi nedeni ile hasta günlük yaşam aktivitelerini yapmakta zorluk çeker.

4. Yutma ve Solunum Problemleri
Çiğneme güçlüğü, gıda alımından hemen sonra boğaz temizleme ve öksürme, yutma problemi olabileceği gösterir.
Solunum kaslarının etkilenmesiyle solunum problemleri hastalığın ileri evrelerinde artar.

5. Mesane ve Bağırsak Problemleri
Sinir iletiminden kaynaklı mesane ve bağırsak problemleri hastaları ciddi anlamda etkileyen ve bağımsız yaşamalarına engel olan bir durumdur. Mesane ve bağırsakta yaşanan enfeksiyonlar yeni atağı tetikleyerek hastalığın ilerleyişini de etkileyebilir.

6. Isı Hassasiyeti
Hastalarda dış veya iç faktörlerden dolayı vücut ısısının artması nörolojik bulguların artışına neden olur. Hastaların %80’inde ısıya karşı hassasiyet vardır.

7. Yorgunluk
Hastaların %50-80’inde yorgunluk görülmektedir. Bazı hastalarda yorgunluk diğer semptomların önüne geçerek engelliliğe neden olabilir. Yorgunluk; fiziksel, zihinsel aktivite sonrasında veya spontan olarak gelişebilir.

Evde Nörolog Muayenesi İçin Bilgi ve Randevu

Multiple Skleroz (MS) Sonrası Fizik Tedavi

Tedavide medikal yöntemler ve rehabilitasyon uygulamaları birlikte yürütülmelidir. Multipl Skleroz tedavisinde doktor kontrolünde çeşitli ilaç tedavileri uygulanır. MS de Fizik tedavi ve rehabilitasyon ile hastaların engelliliğini azaltmak amaçlanır.
Kronik Nörolojik bir bozukluk olan Multipl Skleroz yaşam boyu sürecektir. Hastanın yaşı, fonksiyonel kayıpları, iş ve sosyal yaşamı birlikte değerlendirilerek bireye özgü tedavi planı oluşturulur.

Son yıllara kadar egzersizle harcanan enerjinin günlük yaşam aktivitelerinde azalmaya ve uzun dönemde fonksiyonel kayıplara neden olacağı söyleniyordu. Günümüzde ise egzersiz; kas ve eklem fonksiyonelliğini sürdürmek, dolaşım ve solunum kapasitesini arttırmak, psikolojik durumu düzeltmek, yorgunluğu azaltmak, bedensel uygunluğu ve yaşam kalitesini arttırmak için temel yöntem olarak kabul edilmektedir

Yeti yitimi durum ölçeği (EDSS) skorlarına göre bu uygulamalar yapılabilir;

• Erken dönem rehabilitasyon. EDSS 1-5 arasında olup hafif engeller vardır.
• Orta dönem rehabilitasyon. EDSS 6-7 arasında olup orta derece engeller vardır.
• Koruyucu rehabilitasyon EDSS 7 den fazla olup engeller çok ilerlemiştir. Fonksiyonel seviyeyi koruma amaçlı uygulama yapılmalıdır.

1. Erken dönem rehabilitasyon (EDSS 1-5)
Bağımsız olarak yürüyebilen ancak yürüyüş mesafesinin kısaldığı bu dönemde;
i. Kas kuvvetinin arttırılması
i. Duruş bozukluklarının düzeltilmesi
i. Denge ve koordinasyonun geliştirilmesi
i. Yürüyüş mesafesinin ve solunum kapasitenin arttırılması
i. Duyu kaybının azaltılması hedeflenir.

2. Orta dönem rehabilitasyon (EDSS 6-7)
Bu evrenin başlangıcında tek taraflı destekle yürüyebilen hasta ilerleyen dönemde çift taraflı destekle yürüyebilmektedir. Evrenin sonunda ise tekerlekli sandalye seviyesine gelmektedir. Ancak her hastanın tekerlekli sandalyeye geçiş süresi farklılık gösterir.
i. Yürüyüş yeteneğinin uzun süre devam etmesi en önemli amaçtır. Bu nedenle uygun yürüyüşe yardımcı cihazlar, tekerlekli sandalyeye geçiş süresini uzatacaktır.

3. Geç dönem rehabilitasyon (EDSS 7 ve üzeri)

Bu evrenin başında hasta tekerlekli sandalye ile hareket eder. Transferlerini sağlarken kısmen bağımlıdır. İlerleyen dönemlerde hasta günün çoğunu yatakta geçirmekte ve yatak içi hareketlerinde bile yardıma ihtiyaç duymaktadır.

i. Uzun süre hareketsizliğe bağlı olarak gelişen kas zayıflığının engellenmesi için kuvvetlendirme egzersizleri yapılır.
i. Spastisite (kaslarda normal olmayan tonus artışı) ve buna bağlı olarak gelişen hijyen problemleri azaltılmalıdır.
i. Oturma dengesi arttırılmalıdır.
i. Uzun süreli yatma sonucu oluşabilecek bası yaraları önlenmelidir. Bunun için havalı yatak kullanılabilir. Aile veya bakıcı düzenli aralıklarla hastanın vücudunu kontrol etmelidir.
i. Solunum egzersizleri yapılmalıdır.

  • Ms de yorgunluk: MS’li hastaların şikayet ettiği en yaygın(%85’den fazla) semptomlardan biridir.Gerçek kaynağı tam olarak bilinmemektedir.Ancak güçsüzlük,spastisite,ataksi,depresyon ve sıcak gibi etkenlere bağlı olarak ortaya cıktıgı düşünülmektedir
  • Ms hastalığı cinsellik: Cinsel işlev bozuklukları toplumumuz da sık görülmekle birlikte Ms hastalarında da görülebilir.Fakat Ms hastalığı cinsel işlev sorunlarına doğrudan yol açar diyemeyiz.Çoğu MS hastaları cinsel yaşamlarına normal devam ederler.
  • MS ile alakalı cinsel işlev bozuklukları: hastalığın kendisine bağlı sinir sistemi bozukluğu ile ilişkili olabilir. MS ‘e bağlı yorgunluk, depresyon, idrar sorunları, ağrı ve bacaklarda sertlik cinsel işlevi bozabilir. Bazı hastalarda, MS, kişinin hayata bakışı, kendine olan güveninde azalmaya ve evlilik sorunlarına yol açabilir. Bu durum da MS hastalarının cinselliğini etkiler.
  • Multiple skleroz ve gebelik: Araştırmalar MS in kadınlarda erkeklere oranla daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır. Östrojenlerin kadınları otoimmun hastalıklara duyarlı kıldığı bilinmektedir. MS li hastalarda cinsel fonksiyon bozuklukları ile %50-90 oranında karşılaşılır. Kadınlar da genital duyusal kusurlar, vajinada kuruluk, libido kaybı sık görülen problemlerdendir. Buna rağmen MS in doğurganlık üzerine olumsuz bir etkisinin olmadığı da gösterilmiştir.
  • MS hastalığı ve yoga: kişinin kendi fiziksel kapasitesine uyugun bir spor seçilir ve koruyucu önlemler alınırsa özellikle pilates ,yoga klinik anlamda yapılabilecek alternatif sporlar fizyoterapistler eşliğinde kişiye tedavi amaçlı en iyi faydayı sağlayabilecek alanlardır.
  • Multiple Skleroz hastalarında yaşam süresi normal bireylerle aynıdır. Bu nedenle hastaların düşük yaşam kalitesinde yaşayacakları uzun yıllar vardır. Fizik tedavinin amacı yaşam kalitesini uzun süre olabilecek en üst seviyede tutmaktır.

Evde Fizik Tedavi İçin Bilgi ve Randevu

“Uzman ekibimiz sizlere yardımcı olabilmek için hazır bekliyor. Sağ alt köşedeki çevrim içi sohbet butonuna tıklayarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.”

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat