NÖROPATİ / PERİFERİK SİNİR HASTALIKLARI

Sinir sistemiz; beyin, omurilik ve çevresel (periferik) sinirlerden meydana gelir. Periferik sinirler; beyin ve omurilikten başlayarak yüz, el ve ayak parmak uçlarımıza kadar uzanır.

Periferik Sinirlerin Görevi Nelerdir?

Motor lifler ile beyin ve omurilikten aldığı emirleri (adım at, kavra vb.) ilgili kas ve eklemlere ileterek hareket etmemizi sağlamak,

Duysal lifler ile çevremizden aldığımız bilgileri (dokunma, ağrı, sıcak vb.) beyin ve omuriliğe ileterek hissetmemizi sağlamak,

Otonomik lifler aracılığı ile organlar ve beyin arasındaki iletişimi sağlayarak solunum, sindirim, terleme vb. fonksiyonları düzenlemektir.

Periferik sinirlerin; kesilmeleri, ezilmeleri, gerilmeleri, basınca maruz kalmaları, dolaşımlarının bozması ya da başka hastalıklar sonucu sinir içerisindeki iletimimin bozulmasına nöropati adı verilir. Sinirde meydana gelen bozukluklar; çevre ile beyin arasındaki iletişimin bozularak dışarıdan gelen bilgilerin anlaşılmasına ve gelen emirlerin uygulanmasına engel olur; sinirin etkilediği bölgeye göre hareket ve duyu bozukluklarına sebep olarak kişinin günlük yaşamını etkiler.

Periferik sinir hastalıkları; sinir ve çevresini saran dokuların hasar miktarına, sebebine ve yaralanmanın tam ya da kısmi olmasına göre farklı şekillerde sınıflandırılır.

Sinir hücresi iyileşmesi en zor dokudur; hasar çeşidine göre saatler içerisinde kendiliğinden iyileşebildiği gibi cerrahi tedavi ile iyileşmesi bir yılı bulabilir ya da iyileşme tamamlanmayabilir. Çevresel sinir sisteminde meydana gelen sinir hasarlarının iyileşme olasılığı, beyin ve omurilikteki sinirlerden daha yüksektir.

Periferik sinir yaralanmaları hasarın durumuna göre kendini tamir etme özelliğine sahiptir. Yaralanma sonrası sinir hücresi 4-21 gün içinde, bağlantı koptuğu için görevini yapamayan kısmını kendi kendine yok eder (dejenerasyon) ve daha sonra kendisini tamir etmeye (rejenerasyon) ve görev yerine doğru uzamaya başlar. Sonradan uzayan bu bölge eskisinden daha ince ve daha hassas olur. Bazen yanlış bölgelere uzayarak bozukluklara sebep olabilir.

Sinir yaralanmalarında tedavi vakit kaybetmeden sebebin ortadan kaldırılması ve meydana gelen hasarın onarılması ile olur. İhtiyaca göre konservatif tedavi ya da cerrahi ile en kısa sürede sinir fonksyonlarının geri döndürülmesi ve hastanın günlük yaşantısına dönmesi hedeflenir.

Yüzden fazla çeşit periferik sinir hastalığı vardır ve bunların her birinin sebebi, belirtisi, iyileşme süreci, tedavisi farklılık gösterir.

Periferik Sinir Hasarına Sebep Olan Başlıca Sebepler

Bıçak yaralanmaları, ateşli silah yaralanmaları, iş kazaları, trafik kazaları, travmalar,

Radyasyon yaralanmaları, elektrik çarpması,

Enjeksiyon yaralanmaları ,

Kırıklar, çıkıklar, yapısal bozukluklar, zor doğum,

Tuzak nöropatiler (uzun süre yanlış pozisyon kullanımı sonrası, sinirin geçtiği bölgede sıkışması),

Genetik hastalıklar (charcot-marie tooth vb.),

Metabolik hastalıklar (diyabet, börek hastalıkları vb.),

Enfeksiyona bağlı hastalıklar (Herpes Zoster, Lepra, HIV vb.),

Bağışıklık sistemi hastalıkları (Gullian Barre sendromu, kronik inflamatuar nöropatiler vb.),

Tümörler,

İlaçlar veya toksinler (kemoterapi, radyoterapi, ağır metaller),

Sebebi belli olmayan.

Yaralanma sonrası etkilenen liflere göre duysal, motor ve otonomik bulgular yalnız ya da birlikte ortaya çıkabilir.

Motor liflerde meydana gelen yaralanmalar; sinirin ilişkili olduğu kas veya kas gruplarında kuvvet kaybı (cisimleri elden düşürme, yürüyememe gibi), kas miktarında azalma(atrofi) gibi bulgulara sebep olur.

Duyusal liflerde meydana gelen yaralanmalar; etkilenen bölgede duyu kaybı, uyuşma, iğnelenme, karıncalanma, ağrı, aşırı duyarlılık ya da soğuğa karşı hassasiyet gibi bulgulara sebep olur.

Otonomik lifler etkilendiğinde ise etkilenen bölgeye el ya da ayaklarda dolaşım bozulur, terleme kaybolur, deri incelir ve elastikiyetini kaybeder, hassaslaşır, çabuk yaralanır ve iyileşmesi uzun sürer. Tırnaklar da incelip, hassaslaşır ve çabuk kırılır.

Duyu ve kaslarda meydana gelen değişiklikler zamanla eklemlerin aşırı hareketsiz kalması sonucu eklemlerin katılaşmasına ve çevre dokuların sertleşmesine sebep olarak çeşitli şekil ve fonksiyon bozukluklarına (pençe el, düşük ayak gibi) sebep olabilir. Kas kuvvetlerindeki dengesizlikler kemik erimesine, çıkık ve kırıklara sebep olabilir.

Belirtiler çift taraflı ya da tek taraflı olabilir. Belirtiler zaman içerisinde ortaya çıkabildiği gibi, kaza sonrası kesi sonucu ani olarak da meydana gelebilir. Periferik sinir yaralanmaları tek bir siniri etkileyebildiği gibi birden fazla siniride etkileyebilir.

NÖROPATİDE TANI

Sinir yaralanması sonrası hasta hikâyesi alınır, fiziksel ve nörolojik muayene ile kas kuvveti değerlendirilir, duyu muayenesi yapılır. Gerek görüldüğünde çevre dokulara bakmak ve sebebi araştırmak için röntgen ya da MRI gibi başka görüntüleme ve laboratuvar teknikleri kullanılabilir. İhtiyaca göre elektrofizyolojik testler (EMG, NCS VB.) ile sinir hasarının yeri belirlenir ve kesin tanısı konulur. Kesin tanı sonrası ihtiyaca göre cerrahi veya konservatif tedavi programı belirlenir.

NÖROPATİ TEDAVİSİ

Genetik, metabolik, bağışıklık, enfeksiyöz hastalıklar ve tümörler gibi sebeplerden meydana gelen periferik sinir hasarlarında tedavi yöntemi; hastalığa özel ilaç ve cerrahi tedavi ile sebebin ortadan kaldırılması ya da kontrol altına alınması ve rehabilitasyon ile sinirlerdeki fonksiyonların korunmasıdır.

Periferik sinirlerde travma sonrası meydana gelen yaralanmalarda ise; hasar derecesine göre fizik tedavi ve rehabilitasyon ile sinirin iyileşmesi desteklenir ya da cerrahi tedavi ile sinir bütünlüğünün tekrardan sağlanır.

NÖROPATİDE FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON

Sinir hasarının; kişinin günlük yaşamına etkisi de göz önüne alınarak etkilenen kas ve eklemlere yönelik sinir iletimini tekrar sağlanıncaya kadar kas, eklem ve çevre dokuların korunması sağlanır. Ödem ve ağrı kontrol altına alınır. Kas atrofileri (kasın küçülmesi) ve eklem donmaları engellenir.  Deformite oluşması engellenir. Hastaya duyu eğitimi verilir. Doğru pozisyonlamalarla sinir iyileşmesi sürecine yardımcı olunur. Gerek görüldüğünde ortezler ile desteklenmesi sağlanır. Kişiye günlük yaşamında yardımcı cihazların seçiminde ve kullanımında eğitim verilir. Kişinin fonksiyonel hale dönmesi için çalışılır.

Ağrı denetimi(TENS), kas kuvvetinin korunması (NMES) ve iyileşmeyi arttırmak için (kesikli ultrason, magneterapi) cihazlardan destek alınabilir.

Eğer periferik sinir hasarı sonucu kişi operasyon geçirmişse operasyonun neticesine göre en kısa zamanda rehabilitasyona başlanmalı, çevre kaslar ve eklemler güçlendirilerek hasar bölgesi korunmalıdır.

Periferik sinir yaralanmasının sebebi, yaralanma şekli, yaralanma meydana gelen sinir ve çevresindeki dokuların sağlamlığı, hastanın yaşı, ameliyat zamanı, genetik faktörler rehabilitasyon sürecini etkiler. Rehabilitasyonu hasarlanan sinir bölgesine ve hasar durumuna uygun olarak kişiye özel şekilde programlanmalıdır.

Uzman ekibimiz sizlere yardımcı olabilmek için hazır bekliyor. Sağ alt köşedeki çevrim içi sohbet butonuna tıklayarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.