Omuz Protezi

Üst ekstremite (kollar ve omuzlar) protezleri romatoid artritli ve kırık sonrası hastalara uygulanmaktadır. Üst ekstremitede omuz, dirsek, el bileği, el ve parmak eklemlerine protez uygulaması yapılmaktadır.

Omuz protezleri eklem yenileme uygulamalarında kalça ve diz gibi ağırlık taşıyan eklemlerden sonra üçüncü en yaygın yapılan protez tipidir. Omuz protezlerinde amaç; ağrıyı azaltmak, omuz hareketliliğini sağlayarak kişinin fonksiyonelliğini ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Omuz protezlerinde kullanılan materyallerin sınıflandırılması:

Sınırlayıcı olmayan protez: Bu tasarım normal insan vücudundaki omuz eklemine yakındır ve maksimum harekete izin verir.

Yarı sınırlayıcı protez: Ameliyat sonrasında erken dönemde gevşemeye ve hareket kısıtlılığına neden olabilmektedir.

Sınırlayıcı protez: Ciddi eklem bozukluğu olan, tamir edilemeyecek durumda olan omuz yırtıklarında ve fonksiyonel omuz kaslarına sahip hastalara uygulanmaktadır.

Ölçüye göre özel üretim protezleri: Tümör-kanser vakalarında ekstremitelere koruyucu cerrahiyle uygulanmaktadır.

Ters Omuz Protezi (Reverse Omuz Artroplastisi): Son 20 yıldır Avrupa’da ve dünyada başarılı bir şekilde yürütülen cerrahi son birkaç yıldır ülkemizde de uygulanmakta ve iyi sonuçlar vermektedir. Diğer artroplasti seçeneklerinin yetersizliği nedeni ile reverse protez geliştirilmiştir. Deltoitten (omuz bölgesindeki bir kas) faydalanmak amacıyla yapılan cerrahide amaç deltoidi rotator manşet yerine primer omuz elevatörü yapmaktır. Protezin top kısmının glenoidde, yuva kısmının ise humerusta olduğu bir cerrahi tipidir.

Endikasyonları;

  1. Tamir edilemeyen rotator manşet yırtıkları
  2. Yanlış omuz protezleri sonrası (revizyon cerrahisi)
  3. Yaşlı bireylerde kompleks kırıklarda
  4. İleri romatoid artrit

 

Ameliyat sonrası karşılaşılabilecek komplikasyonlar diğer omuz protez cerrahilerindeki gibi: Ağrı, hematom, instabilite ve gevşeme olabilir.

Cerrahiden sonraki 2. gün tedaviye başlanmalıdır. Fizyoterapist eşliğinde uygun rehabilitasyon ile beraber protezin fonksiyonel kullanımı sağlanır.

Omuz Protezlerinde Başarıyı Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Uygun hasta seçimi, omuz eklemindeki problemin ciddiyeti ve omuz yırtık durumları, kemik ve yumuşak doku kalitesi, omuz ekleminin denge durumu, protez tasarımı, cerrahi teknik, ameliyat sonrası rehabilitasyon uygulamaları, hastanın beklentileri başarıyı etkileyen faktörlerdir.

Omuz Protezlerinde Oluşabilecek Yan Etkiler: Omuz ekleminde dengesizlik, omuz yırtığı, enfeksiyon, anormal yerleşimli kemik oluşumu, ameliyat kırığı, koltukaltı sinirlerinde yaralanma, omuz kaslarında işlev bozukluğu.

OMUZ PROTEZİNDE FİZİK TEDAVİ

Fizyoterapist tedavi programını planlarken hastalığın nedenini, eklemdeki problemin ciddiyetini, kemik ve yumuşak doku kalitesini, hastanın beklentisini, protezlerin kemik yapıya sabitlenme şeklini, kullanılan anestezi yöntemini, kesinin büyüklüğünü ve tipini, cerrahi sırasında proteze ek olarak yapılan yumuşak doku tamirleri ile cerrahiyle ilgili bilgileri, cerrahın önerdiği önlemleri ve gelişebilecek yan etkileri göz önünde bulundurmalıdır. Tedaviye başlamadan önce fizyoterapist mutlaka hatayı değerlendirmeli ve bunu belirli aralıklarla tekrarlamalıdır.

Rehabilitasyon programı prensipleri: Ameliyat sonrası mümkün olan en erken zamanda (operasyon günü) başlanılmalıdır. Erken aktif harekete izin verilmeli, omuz askısı gibi destekleyici cihazların kullanımı sınırlanmalıdır. Kuvvetlendirme egzersizlerine başlamadan önce pasif eklem hareketleri en üst düzeye ulaştırılmalıdır.

Egzersiz Programının Amaçları: Ödemi azaltmak, eklem hareketinin, kas kuvveti ve dayanıklılığın, esnekliğin, fonksiyonun ve performansın artırılmasıdır.

Omuz protezlerinde rehabilitasyon süreci 4 faza ayrılır.

  • Faz 1: Ameliyat sonrası erken fazdır. Bu fazda pasif eklem hareketi artışı, ağrının azaltılması, daha iyi eklem hareketi, kas zayıflığının önlenmesi ve omuz kas bütünlüğünün korunması hedeflenir. Rehabilitasyona hasta eğitimi ile başlanılmalıdır. Rehabilitasyon programları kendine bakım ve fonksiyonel hareketli aktiviteler esnasında protezin yerinden çıkma problemine karşı eğitimi içermelidir. Aktif omuz hareketlerinden kaçınılmalı, ağırlık kaldırılmamalı ve taşınmamalıdır. Dirsek ekleminin arkasına küçük yastık veya havlu rulo yerleştirilmelidir. Kesinin olduğu alan temiz ve kuru tutulmalıdır. Ameliyat sonrası dikişler alınana kadar yaklaşık 10-14 gün suyla temas etmemelidir. Ameliyat sonrası 3 hafta araba kullanımı yasaklanmalıdır. Omuz askısı ameliyat sonrası ilk 3-4 hafta sürekli kullanılmalıdır. Egzersizler ilk 3 hafta boyunca günde 4-6 kez yapılmalı ve kısa süreli olmalıdır. Akciğerde oluşabilecek yan etkileri önlemek için öksürme ve solunum egzersizlerine başlanılmalıdır.
  • Faz 2: Erken kuvvetlendirme fazıdır. Bu faza uygun yumuşak doku iyileşmesini sağlamak için ameliyat sonrası 4-6. haftadan önce başlanılmamalıdır. Tam pasif eklem hareket açıklığını tekrar kazanmak, aktif hareketi dereceli olarak kazanmak, ağrı ve iltihaplanmayı kontrol altına almak, iyileşmekte olan dokuya aşırı yük vermemek ve yumuşak dokunun iyileşmesinin devamına izin vermek bu fazdaki hedeflerdir. Ağır hiçbir nesne kaldırılmamalıdır (kahve fincanından ağır olmamalı). Ani hareketlerden kaçınılmalıdır. Etkilenen tarafta hiçbir şekilde elle vücut ağırlığı desteklenmemelidir. Makara egzersizlerine başlanılır ve 90 derecenin üzerinde yapılabilir. Ağrı ve iltihaplanma için soğuk tedavisi kullanılır.
  • Faz 3: Orta dereceli kuvvetlendirme fazıdır. Bu faza omuz kasları sağlam olan hastalarda, uygun yumuşak doku iyileşmesini ve yeterli hareket açıklığını sağlamak için ameliyat sonrası 6 haftadan önce başlanılmamalıdır. Omuz kaslarına tamir yapılan hastalarda ise 10-12 haftadan önce başlanılmamalıdır. Omuz güç, kuvvet ve dayanıklılığının onarımı aşamalı olarak yapılır. Etkilenen kolun fonksiyonel aktiviteleri dereceli bir şekilde geri döndürülür. 3 kg’dan fazla ağır bir nesne kaldırılmamalıdır. Ani kaldırma ve itme aktivitelerinden kaçınılmalıdır. Uygun şekilde aktif eklem hareket açıklığı egzersizlerine ilerlenir. Uygun şekilde pasif eklem hareket açıklığı egzersizlerinden germe egzersizlerine ilerlenir. Askı tamamen bırakılır. Sırt üstü pozisyonda hafif ağırlıklarla (0,5-1,5 kg) dereceli olarak dirençli egzersizlere başlanır. Ayakta dirençli olarak therabandlar (egzersiz bandı) ile egzersizlere başlanır.
  • Faz 4: İleri kuvvetlendirme fazıdır. Uygun yumuşak doku iyileşmesi ve yeterli hareket açıklığı sağlanmadan, 12 haftadan önce başlanılmamalıdır. Bu fazda hedefler; ağrısız eklem hareket açıklığını devam ettirmek, kolların fonksiyonel kullanımını sağlamak, kas kuvveti, güç ve dayanıklılığı artırmak, daha ileri fonksiyonel aktivitelere dereceli olarak geri dönmek, uygun şekilde ağırlık taşıyıcı egzersizlere ilerlemektir. Kuvvetlendirmede aşamalı ilerleme sağlanmalıdır. Bu aşamada hastalar ev egzersiz programını haftada 3-4 kere yapmalıdır. Bahçe işleri, yüzme, yürüyüş ve bisiklet sporlarına, golf, çift tenis gibi hobilere dönüş genellikle ameliyat sonrası 4-6. Aylarda olmalıdır.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

WhatsApp chat