Konuşma Rehabilitasyonu

Dil, belirli kurallara sokulan ve sembollerden oluşan karmaşık bir sözel iletişim biçimidir. İletişimin en temel yöntemidir ve insana özgüdür. Konuşma ise, ifade edilmek istenen konuların, dilin kuralları çerçevesinde, akciğerlerden gelen havanın vücuttaki diğer yapılarla şekillenmesi ve ses titreşimlerine dönüşmesi sayesinde karşısındaki kişi ya da topluluğa aktarmasıdır.

Dünyadaki bütün çocuklar kendi dillerini 2-5 yaş arasında öğrenirken,  konuşma “anne karnından “ başlamaktadır. Ağlama diye nitelendirdiğimiz olay ise bebeğin ilk konuşma çabalarıdır. İlk 3 hafta içinde çıkan sesler reflekstir; anlamsız ve amaçsızdır. Devamında ise konuşma süreçle gelişen bir yapıdır.

Konuşma problemleri: genetik sendromlara, nörolojik problemlere, doğum kaynaklı problemlere, metabolik hastalıklara, kronik hastalıklara, ağır enfeksiyonlara ve daha birçok nedene bağlı gelişebilmektedir.

İnme(Felç) Sonrası Konuşma Bozuklukları

Afazi:İnme geçiren hastaların yaklaşık üçte birinde konuşma bozukluğu (afazi) geliştiği ve bunların %32 ile %50’sinde, inmeden 6 ay sonra da afazinin devam ettiği bilinmektedir. Beynin belli bölgelerinin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan afazinin derecesi, klinik özellikleri ve iyileşmesi hastadan hastaya farklılık göstermektedir.

Afazi dil fonksiyonundan sorumlu olan beyin alanlarının hasarına bağlı olarak gelişen, kavrama (işitme ve/veya okuma) ve ifade etmeye (yazma ve/veya konuşma) yönelik dil fonksiyonlarının sonradan edinilen bölgesel  nörolojik bozukluğudur. Dil işlevlerinde baskın taraf (hemisfer) büyük oranda sol taraf( hemisfer) olduğundan afazi genellikle sol taraf (hemisfer) patolojilerinde ortaya çıkar.

Afazi gelişmiş bir hastada görülen semptomlar aşağıda verilmiştir.

  1. Konuşma akıcılığında bozukluk
  2. Duyduğunu anlamada bozukluk
  3. Okuma bozuklukları
  4. Tekrarlama bozuklukları
  5. İsimlendirme bozuklukları
  6. Yazı yazma bozuklukları

Afaziler motor ve duysal olarak ikiye ayrılmıştır.

1.Broca Afazisi (motor afazi): Broca afazisinin en belirgin özelliği akıcılığı

olmayan, anlam işlevli sözlerden oluşan ancak grameri bozulmuş olan konuşmalardır. Basit emirleri anlamalarına rağmen emirler karmaşıklaştıkça hastaların anlamaları zorlaşmaktadır. Emirleri duyduklarında çok iyi anlamalarına rağmen okuduklarında o kadar iyi anlamayabilirler. Tekrarlama ve isimlendirme fonksyonlarıda belirgin olarak bozulmuştur.

   2.Wernice Afazisi(duysal afazi): Konuşmanın akıcı olduğu fakat hem duyarak hemde okuyarak anlamada belirgin problem yaşayan duysal afazi tipidir. Konuşmada gramer tamamen korunmuştur ancak anlamsal işlevi bozuktur. Hastalar genellikle hata yaptıklarını ve emirleri anlamadıklarını farkederler ve bunu kompanse etmek için daha fazla konuşmaya çalışırlar.

Dizartri: Dizartride inmede görülen bir konuşma bozukluğudur. Konuşmanın içeriğinden çok kas zayıflığı yada koordinasyon güçlüğü nedeniyle şekli bozulmuştur. Tüm inmeler de %8-30 arasında görülebilmektedir.

 Apraksi:Apraksi beyin hasarı sonucu konuşma için gerekli olan kasların hareketinin bozulması ile ortaya çıkan bir artikülasyon bozukluğudur. Ancak dizartrideki gibi kas güçsüzlüğü ve koordinasyon bozukluğu yoktur.

 

Çocuklarda Konuşma Bozuklukları

Görülme sıklığı bütün çocukları %3-10 arasındayken erkeklerde görülme olasılığı kızlardan 3-4 kat fazladır.

Eğer bir çocuk :

  • 1 yaşına geldiği zaman ismini anlamıyor ya da hayır-evet gibi basit ifadeleri anlamlandıramıyorsa,
  • 14-16 ay civarında kelime üretmeye başlamadıysa,
  • 3 yaşına geldiği zaman “ne, nerede, kim” sorularına cevap vermiyorsa,
  • 3 yaşından sonra aile dışındakilerin çocuğun konuşmasını anlamasında zorluk varsa,
  • 5 yaşında sonra basit bir hikayeyi anlatamıyorsa,
  • 7 yaşında üst düzey bir hikaye anlatamıyorsa
  • Okulda başarısız bir performans gösteriyorsa,

muhtemelen dil-konuşma gecikmesi/bozukluğu göz önüne alınarak detaylı bir inceleme için hekime yönlendirilmeli.

    TEDAVİ

Amaç bireyin edindiği ya da kaybettiği dili tedavi ve eğitimle tekrar yapılandırmaya çalışmaktır. Dili klinik bir oda içinde değil tüm yaşam içinde değerlendirmek lazım. Hastaya uygulanan rehabilitasyon ile dil kullanımının kesin olarak arttığı ve iyileşmeye katkıda bulunuduğu kanıtlanmıştır.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.