Isı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyoaktif ışınlar ile meydana gelen doku harabiyeti ile karakterize yaraya yanık denir. Yanıklar, oluşturdukları ölüm ve hastalığa yol açma nedenleriyle kişiler ve toplumlar arasında büyük sorun oluşturmaktadır. Yanık, tüm organizmayı etkileyen çok geniş bir travmadır. Yanık yarasının derinliğinin belirlenmesi, yanığın derinin hangi katmanına kadar etki ettiğini gösterir. Tedavinin etkin bir şekilde planlanabilmesi için yara derinliğinin belirlenmesi önemlidir. Yanığın 4 ayrı derecesi vardır.

Birinci derece yanık: Yüzeyel yanıklar olup en sık güneş etkisiyle veya ani gaz patlamaları sonucu meydana gelir. Sadece epidermisin (üst deri) hasar gördüğü bu yanıklarda deri bariyer özelliğini korumaya devam eder. Birinci derece yanıkta ortaya çıkan en önemli belirtiler kaşıntı, kuru bir deri, kızarıklık ve ağrıdır. Olay sadece bir iltihaplanma olup soyulan epidermisin yerine yenisi gelir. Hiçbir iz bırakmadan 3-4 gün içerisinde iyileşir.

İkinci derece yanık: Epidermisin tamamı hasar görmüş olup dermisin (alt deri katmanı) de bazı katları yanıktan hasar görmüştür. Çok sıcak sıvılar, yüksek ısılı metallere veya ateş ile kısa süreli temas sonucu ortaya çıkar. Kısa zamanda ödem oluşur. Yüzeyel ya da derin olarak 2 gruba ayrılır. Yüzeyel yanıklar çok ağrılı olup 3 hafta içerisinde iyileşir. Derin yanıklar kendiliğinden yaklaşık 35 günde iyileşir. İkinci derece yanıklar uygun şekilde tedavi edilmez ise kolaylık ile üçüncü derece yanık haline gelebilir.

Üçüncü derece yanık: Tam kalınlıkta deri kaybına neden olan yanıklardır. Epidermis ve dermisin tamamı etkilenmiştir. 24-36 saat içerisinde çevre dokularda yaygın ödem gelişir. Üçüncü derece yanıklar da genellikle kuru bir görünüm sergilerler ve sinir uçlarının hasar görmesinden dolayı ağrı hissi yoktur. Bu yanıkların kendi kendine kapanması mümkün değildir. Yanık alanının greftlenmesi (doku nakli) gerekir.

Dördüncü derece yanık: Yanığın kas, tendon ve kemikleri etkilediği oldukça derin bir gruptur. Geniş ve kapsamlı bir cerrahi müdahale gerektirir. Bazı olgularda ampütasyon (bir organı kesip çıkarma) yapılması gerekmektedir.

YANIK REHABİLİTASYONU

Rehabilitasyon, yanık tedavisinin önemli ve ayrılmaz bir parçasıdır. Kapsamlı bir rehabilitasyon programı hastanın travma sonrası stres etkilerini azaltmak ve fonksiyonel bağımsızlığını geliştirmek için gereklidir. Yanık rehabilitasyonunda amaç; hareket kısıtlılığının oluşmasını engellemek veya oluşmuş ise tedavi etmek, estetik ve fonksiyonel kusurları en az seviyeye indirmek, kas zayıflığının önüne geçmek, hastayı en kısa zamanda günlük yaşam aktivitelerine döndürmek, şekil bozukluklarını önlemektir. Yanık tedavisinde, yara izleri için masaj bütünleyici bir yaklaşımdır. Yara izlerinde yanığın derecesine bağlı olarak nem kaybı görülür. Yanıktaki yara izlerinin kuruyup çatlamasını önlemek için parfümsüz bir nemlendirici veya yağ ile parmaklarla ve küçük dairesel hareketlerle masaj yapmak yara izini daha yumuşak ve konforlu yapar.

Hastaların çoğunda erken dönemde başlayan pozisyonlama, splintleme (atel), basınç giysisi kullanımı, egzersiz ve kendine bakım yöntemini içeren rehabilitasyon programı sayesinde başarılı sonuçlar elde edilir.

Sitemiz sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

Yorumlar

avatar
  Subscribe  
Bildir